Aina Za Alomofu Pdf, Shina la kitenzi au mzizi wa neno au kiini cha kitendo ni sehemu ndogo zaidi inayosimamia kitenzi chenyewe bila mnyambuliko Lugha inaweza kuathiri na kuathiriwa na Lugha nyengine . Istilahi hizi tatu zimetokana na istilahi za Kiingereza: morph,allomorph namorpheme. Nazo ni silabi huru/wazi na silabi funge. (i) Kanuni za kifonolojia hazina vighairi, mf. -Hata, lakini, kama, mpaka, au- viunganishi -Arifu, tafiti, samehe- vitenzi Mofimuzote huru huwa na kazi ya kileksika 2. Kinaanza kuchambua masuala mbalimbali ya kidhana, kinadharia na kiuchambuzi na kasha kutoa mwongozo kwa walimu wa Kiswahili. Mofimu za kileksia huwa ni maneno ya kawaida pamoja na vivumishi. 20 a. 1 Utangulizi Mbali na kutuwezesha kuziainisha aina za lugha, somo la mofolojia linahusisha uundaji wa maneno, istilahi na utoaji wa maana ya maneno haya katika lugha husika (Nida, 1956). A) Sampuli /sampling Sampuli ni ndogo na huwa kiwakilishi tosha katika ukusanyaji wa data kutoka kwa jamii pana. Mfano maumbo m- na mw- hayanimaumbo mawilitofauti yanayowakilisha mofimu Kiwakilishi ni aina ya neno linaloweza kutumika badala ya jina . - /i/ hubeba utendea iwapo mzizi wa neno unaundwa na irabu (a 2) mofimu. Katika kauli ya kutendea. PDF | Makala hii inafafanua na kujadili mofolojia isoshikanisho katika Kiswahili na dhana ya mofimu. Aina za mofimu: Katika lugha ya Kiswahili aina za mofimu huweza kuangaliwa kwa kuzingatia vigezo viwili ambavyo ni: (a) Kigezo cha kimaana (semantiki) na (b) Kigezo cha ki-umbo (mofolojia). Usawidi wa rasimu ya kwanza ya tafsiri fKusawidi ni kuandika makala mara ya kwanza ili baadaye ufanyie marekebisho. Kitabu hiki kinautalii ushairi wa Kiswahili. ELEZA AINA ZA USAMPULISHAJI NI KUTOLEA MIFANO. nomino za kipekee. Huyu si mwenzetu kabisa; kule hakufai kwenda Kwa mujibu wa mifano hii inadhihirika kwamba Kiswahili kinazo mofu huru nyingi ambazo zimo katika aina zote za vipashio vya lugha. Kuna aina zifauatazo za shina: Shina Sahili Shina sahili ni shina ambalo huundwa na mofu au mizizi huru. Kwa kutoa mifano fafanua dhana zifuatazo 1. Alomofu (kutoka Kiingereza "allomorph") ni msamiati uliotumika kwanza kuelezea mabadiliko ya muundo wa kikemia. Mofimu ni dhana muhimu katika ufafanuzi wa lugha. 4: taja aina zote za mofu. (a) Taja kipashio cha uchanganuzi wa kimofolojia (alama 2) (b) Fafanua dhana za mofu, alomofu na mofimu kwa kutumia mifano mwafaka (alama 15) (c) Tofautisha dhana zifuatazo: (alama 8) Aina za nomino Kuna aina nne za nomino: 1. (Tutapitia haya katika somo la 2) Katika somo hili la pili tutachunguza mbinu mbalimbali za uundaji wa maneno ambazo hutumika katika lugha kwa ujumla. Katika mada hii Uambatizi huweza kufanyika katika aina mbalimbali za maneno kama ifuatavyo; Uambatizi huleta upatanisho wa kisarufi ; Upatanisho wa kisarufi hutokea kwani uambatizi huhusika na uambishaji kisarufi. Hivyo maumbo yote yana upatanisho wa MAIN EXAM: SCHOOL BASED S 1. kutamkwa kama kitu kimoja. (Alama 15) a) Kirai Nomino ni nini? (Alama 5) b) Toa maumbo matano ya Kirai Nomino (KN) cha Kiswahili. Masimulizi yanadai kuwa taaluma hii ilianza zamani sana kati ya mwaka 460 kabla ya Masia huko India ya kale, ambapo mtu aliyeitwa Panini, na ambaye Msingi uliotumika katika kuunda aina za vitenzi ni wa kisintaksia sio kimofolojia. mtu-watu, mkulima-wakulima mtume-mitume mkizi-mikizi kiwete-viwete Mofu, alomofu na Mofimu Dhana za mofu, alomofu na mofimu hutumiwa sana kwa uchambuzi wa kiisimu hususan katika kiwango cha mofolojia. . Asha ni mrembo III. Tofauti hiyo ni kuwa mofu huwa ni mofu wakati ambapo umbo moja tu hutumika kuiwakilisha mofimu fulani. Mfano lugha ya Kiswahili imeathiriwa sana na Lugha za Kiarabu, Kiingereza na hata Lugha za Kibantu. (Field, 2005) Aina za sampuli a. Yaani huwezi kutaja Alomofu kama huwezi kuhusisha mofimu. KIVUMISHI fKivumishi ni neno linachukuzana na nomino likieleza vya aina mbili. ii. 3) alomofu (Alama 20) Eleza aina za sentensi ukitumia kigezo cha dhamira. Mfano- Mtoto yupi Wiwakilishi vya urejeshi ambavyo vinajengwa na shina amba pamoja na vipande vidogo Aina za mofu kwa kuzingatia uanishaji kwa kigezo cha kimofolojia zinakuwa mbili yaani. 4. Wengine huenda mbali na kusema kuwa lugha ya Kiswahili haina Alofoni. Kwa kutoa mifano, eleza aina mbalimbali za viambishi katika vitenzi vya Kiswahili. Al. Mbali na masuala ya lugha ya Kiswahili, kitabu hiki kinajadili mbinu za Jinsi ya kufanyiza ina alomofu kadha wa kadha: /iz/ fanyiza /ez/ pendeza /ish/ pigisha /esh/ endesha /liz/ tuliza /lez/ koleza /lish/ zalisha /lesh/ tolesha Alomofu huonyeshwa kwa alama za msharazi / /. MAANA ya MOFIMU, MOFU, ALOMOFU katika Mofolojia ya lugha ya kiswahili , AINA ZA MOFIMU Ni dhahiri kwamba dhana za Mofu, Mofimu na Alomofu ni muhimu katika uchambuzi wa kiisimu na hususani katika eneo la Mofo- lojia. Umbo jingine la mofimu ileile 2. Tofauti ya kanuni za kifonolojia na zile za kimofofonolojia. Kutokana na umuhimu huo tunalo jukumu kubwa la kuzi- eleza dhana hizi kikamilifu. Ni dhahiri kwamba dhana za Mofu, Mofimu na Alomofu ni muhimu katika uchambuzi wa kiisimu na hususani katika eneo la Mofo- lojia. Katika kila aina amejadili dhima za viambishi vinavyotokana na aina husika. Ni aina ya vitenzi ambavyo hutaja hali ya mtu. Mfano; Ol-a, On-a - Jumla ya maneno Bainisha aina tofauti za mofimu kwa kutoa mifano maridhawa kutoka lugha ya Kiswahili (alama 15) Bainisha alomofu tano za mofimu ya wingi katika lugha ya Kiswahili (alama 5). Hizi ndizo hubeba maana kuu/ujumbe katika sentensi. Kaayuza (1988) naye yumo katika kundi lili hili. (i)Silabi huru/wazi. Hakuna vighairi katika utokeaji wa mkazo silabi ya pili toka mwishoni mwa neno. Matinde (2012:273) anaeleza kuwa kamusi ni kitabu chenye mkusanyiko wa maneno sanifu Mofimu tegemezi huhitaji viambishi au mofimu nyingine tegemezi ili kuleta maana iliyokusudiwa. Aina mbalimbali za mofimu moja Ukiangalia maana hizo mbili za neno alomofu utabaini uhusiano wa neno hilo na mofimu. Aina za Silabi Wanaisimu wamegundua aina mbili (2) za silabi katika lugha. Mfano umoja wingi m-sichana wa-schana mw-anafunzi w-anafunzi m-tu wa-tu katika mfano huu tunaona maumbo mbailimbali yanayowakilisha mofimu moja. Aina za viakilishi Kuna aina tisa za kileksia kwa dhana mbalimbali za matini chanzi. Kwa mfano tukirejelea lugha ya Kiswahili,Kiswahili sanifu huchopeka vokali ya juu [i] ndani ya neno la umoja ili kuunda umbo la wingi. Kwa mfano: a. Mizizi yenye sauti au herufi mbili. Baada ya kuelezea sifa bainifu za mofolojia | Find, read and cite all the research you need Uanishaji wa Virai Uanishaji wa virai umejikita katika aina za maneno, yaani, aina za virai zinatokana na aina za maneno. Juma ni mwalimu b. (alama 15) . Kwanza, kuna upungufu wa vitabu vya kiada na vya rejea vinavyoweza kukidhi mahitaji ya wanafunzi wa taaluma hii katika viwango mbali mbali. MAREJELEO: Kwa kutolea mifano mwafaka,dhihirisha aina tano za vivumishi. Mwana +mke =mwanamke Mw-ngeli ya kwanza; idadi ya umoja Aina hiyo ya mofimuhujitokezakatika aina mbali mbali za maneno; Mfano baba, Mama, kaka, na winnie ni nomino -chafu, bovu, fupi, zuri na tamu ni vivumishi. Data inayokusanywa hapa huwa kiwakilishi mwafaka cha jamii lengwa. za kiuwamilifu. Vile vile, yeye hufanya uamuzi kuhusu dhana za kisarufi zinazoweza kutumiwa katika matini lengwa kueleza maana za matini chanzi kwa usahihi zaidi. ALOMOFU: Alomofu ni nini? Alomofu ni maumbo tofauti zaidi ya moja ambayo yanayowakilisha mofimu moja. AZIMIO LA KAZI KISWAHILI KIDATO CHA PILI Maana zinazoletwa na mofimu ni za aina mbili, ama za kileksika au za kisarufi. 20 6. Dhana ya MOFU MOFIMU ALOMOFU, maana ya mofimu, mofimu huru, mofimu tegemezi, mofimu ambata, mofimu funge, aina za mofimu, Mofolojia ya lugha ya kiswahili Tofauti hizi za wataalam zinajitokeza juu sauti za lugha wanazozitoa kama mifano ya alofoni za Kiswahili. (Alama 15) Chambua maneno haya ukizingatia mofimu. Kufikia hapo tumeeleza somo la mofolojia, dhana zinazotumika katika somo hili pamoja na mbinu/kanuni za kutambua mofimu. Mofimu huru huwa ni za aina mbili; za kileksia na kiuwamilifu i. Kwa mfano: Shamba – mashamba Taifa – mataifa Shati – mashati Jembe - majembe Shina Changamano Shina changamano ni shina ambalo huundwa na mzizi mmoja na viambishi, hususani viambishi tamati. Mwambatanisho wa maana d. 13:16 MAANA ya MOFIMU, MOFU, ALOMOFU katika Mofolojia ya lugha ya kiswahili , AINA ZA MOFIMU KISWAHILI EDUCATOR - Bin Gitonga 2. Sampuli kutegemea fursa (opportunity sample)-Wale ambao ni rahisi kuhojiwa. Mofimu huru Mofimu huru ni silabi moja au zaidi yenye maana kamili ya neno na inaweza kujisimamia yenyewe bila msaada wa viambishi au silabi nyingine. TOPIC 2: AINA ZA MANENO Katika lugha ya Kiswahili kuna angalau aina nane za maneno ambazo wataalamu wengi wa lugha wanakubaliana hivyo. Kwa mfano: Elisha, Angela, Naomi, Christopher 3. Masimulizi yanadai kuwa taaluma hii ilianza zamani sana kati ya mwaka 460 kabla ya Masia huko India ya kale, ambapo mtu aliyeitwa Panini, na ambaye alfabeti na kuelezwa fasili zake, aina, matumizi na taarifa nyingine zinazohusiana nayo. Huchukua miundo kama vile M-WA, M-MI, KI-VI, n. Mofimu za aina moja za umoja na wingi na ambazo huleta upatanisho wa kisarufi wa namna moja katika vifungu. Silabi huru ni silabi ambazo mara nyingi huishia na irabu. 11. Mf: Uganda,Ujerumani,dada n. Mf. kuainisha aina tano za maneno makuu ambazo ndizo zilizotumika kama kigezo kikuu cha kuamulia aina ya kirai. Viwakilishi vioneshi au viwakilishi vya kuonesha:Viwakilishi vionyeshi hutumika badala ya nomino kwa kutumia kuonyesha nomino inayorejelewa bila kuitaja. Neno fonolojia linatokana na maneno mawili ya Kigiriki phone-sauti za kusemwa na logos-taaluma/mtalaa. A document in Kiswahili about 'Mofolojia na sintaksia katika Kiswahili ambapo wanafunzi wanafunzwa kuainisha sentensi kwa njia kama vile ya matawi na jedwali. Hivyo, mofu huru ni mofu ambazo zinaweza kukaa peke yake kama maneno kamili yanayoeleweka bila kusaidiwa na viambishi. Kwa mfano; huyu, yule, hapo, kule, humo. Kwa kutumia sifa hizi, tunaweza kutambau aina kadhaa za mofimu mathalan mofimu huru, mofimu kapa, mofimu tupu na mofimu tegemezi. Viwakilishi Viwakilishi ni aina ya neno linaloweza kutumika badala ya jina/nomino . Aidha, mwandishi amepambanua dhima za viambishi vinavyopachikwa kabla na baada ya mzizi wa maneno kwa pamoja. za kileksia. nomino za dhahania. Vihisishi hivi huwa na mofu moja tu. Hii ni sayansi huru ambayo inatumia nadharia za sayansi halisi kama vile fizikia, uhandisi, baiolojia, nk. Aghalabu dhana ya alomofu hujeengekea katika sifa zinazoonekana za mofimu. Hatuelewi ni kwa nini Mohammed ameibana fasili yake katika maana za kisarufi tu. Katika sura ya tano nimezungumzia vitamkwa vya kawaida bila kujikita katika lugha maalum, nikieleza dhana ya fonimu, aina za fonimu,yaani konsonanti, irabu, na viyeyusho. Aina za viwakilishi a. nomino za jamii. Bauer (1983) naye anasema kuwa: Alomofu ni mofu mojawapo katika seti ya mofu zinazoiwakilisha mofimu fulani ambayo ina mazingira yake ya kifonetiki, kileksika au kisintaksia (kisarufi). Hata kazi hii itabaki kuwa kwego ya kuendelezea mpando wa kitaaluma katika kuifikia kweli ilipo. AINA ZA VIWAKILISHI Viwakilishi vya kuuliza/viwakilishi viulizi ambavyo huashiriwa na mofu / kiambishi {-pi} ambavyo katika tungo hutanguliwa na kiambishi ngeli cha jina husika. Kuna aina mbili za mofimu: Mofimu huru Mofimu Tegemezi 1. Mfano; la-la Kul-a-la Kuj-a Maumbo ya vitenzi. Hivi leo mitazamo inazidi kuibuka kutokana na mwamko wa wanazuoni wa kisasa katika kushughulikia dhana hii. Fonetiki ni taaluma inayojishughulisha na jinsi sauti yo yote inavyotolewa au inavyopatikana. (alama 20) Kwa kurejelea lugha ya Kiswahili dhihirisha mbinu zozote tano utakazotumia kuunda msamiati mpya. kwa mfano; Nilidhani wewe ni Neno fonolojia linatokana na maneno mawili ya Kigiriki phone-sauti za kusemwa na logos-taaluma/mtalaa. Kwa mfano: mkutano 4. Sauti za silabi huru huwa na msikiko au mvumo wa juu. Aghalabu mofimu huru huwa nomino, vivumishi au vielezi Tofauti hizi za wataalam zinajitokeza juu sauti za lugha wanazozitoa kama mifano ya alofoni za Kiswahili. Hizi ni dhana muhimu sana katika isimu. Fafanua aina mbalimbali za mofimu. Kwanza kuna vile vya asilia na vile vya zalishwa- vinavyotokana na aina zingine za maneno. Mofimu hizi hujumuisha hasa mzizi wa neno (au shina la kitenzi), vivumishi, nomino au vielezi ambavyo vinahitaji viambishi viwakilishi vya ngeli ili kutoa maana iliyokusudiwa. Tukiangalia mofu changamani ambaye inakuwa na inayoundwa kwa kutokana na mashina mawali na kila shina linaweza kusimama kama neon kamili lenye kutosheleza kimuundo kwamfano. Kwa kutumia kigezo hicho tunapata aina za virai zifuatazo: (i) Kirai nomino (KN) (ii) Kirai kivumishi (KV) (iii) Kirai kitenzi (KT) (iv) Kirai kielezi (KE) (v) Kirai kiunganishi (KU) (vi) Kirai kihisishi (KH) (i) Kirai Vile vile katika sura hiyo hiyo nimezungumzia aina ya vitamkwa vya kifonolojia vya kawaida na viarudhi kwa ufupi. Yeye anasema kuwa: Mofimu ndiyo ngazi ya mwisho ya maumbo. A-WA Huwa na majina ya watu, vilema, viumbe, vyeo na viumbe vya kiroho, n. nomino za kawaida. Kwa ujumla, kilugha, dhana ya alomofu huweza kufasirika kama: "Maumbo zaidi ya moja yanayowakilisha mofimu moja kisarufi ". Mofu changamani na mofu kapa. (Alama 20) a) Kiambishi ni nini) (Alama 5) b) Eleza aina za viambishi katika Kiswahili na utoe mifano mwafaka. Makala hii inafafanua na kujadili mofolojia isoshikanisho katika Kiswahili na dhana ya mofimu. Aina za mofu kwa kuzingatia uanishaji kwa kigezo cha kimofolojia zinakuwa mbili yaani. 7K subscribers Subscribe Ufundishaji wa taaluma ya sintaksia ya Kiswahili vyuoni inakabiliwa na changamoto za mapungufu ya aina mbili. Ufupishaji 5. Umbo la Kitenzi ni Umbo hili hujitokeza tu kwenye tunog yakinishi za njeo ya wakati uliopo huwa pia haiandamni na viambishi katika tungo kama ilivyo kwa aina nyingine iliyotangulia. Jadili aina za mofu zinazopatikana kwenye mapengc ya 2, 4, 5 na 9 katika vitenzi vya Kiswahili. k. Kutokana na kuishia na irabu, silabi huru huwa zinakuwa na msikiko Jadili mbinu zifuatazo zinavyotumika katika kuimarisha msamiati wa Kiswahili. Baada ya kuelezea sifa bainifu za mofolojia mshikanisho na isoshikanisho, mifano kadha ya mofolojia katika aina tatu za mazingira ya neno: [Link] na tamati. Dhana ya alomofu ni dhana inayojadiliwa katika isimu ya lugha. 111. Mofolojia ya vihisishi Katika mofolojia ya vihisishi asilia, huwa na mizizi tu ambayo haiambishwi. Mwana +mke =mwanamke Mw-ngeli ya kwanza; idadi ya umoja AINA ZA MOFU Kwa mjibu wa Mngullu (1999) anasema kuwa mofu huainishwa kwa kuzingatia vigezo viwili: · Kigezo cha maana zinazowakilishwa na mofu; · Kigezo cha mofolojia ya mofu. Kwa mfano: malaika fViwakilishi Viwakilishi ufanya kazi ya kusimama badala ya jina au nomino. Scribd is the source for 300M+ user uploaded documents and specialty resources. Mofimu inaweza kuwa silabi moja au zaidi. Yawezekana pia kwa kiasi fulani ikawa Kiswahili kimeziathiri Lugha hizo. 67 fMfano Mtaro mitaro Mti miti Mstari mistari Mageuko haya hubainisha majina ya ngeli za {M}- {MI}kama ilivyodhihirika katika mifano yetu. Kwa kutoa mifano, jadili mbinu zozote tano za uundaji wa maneno katika lugha ya Kis wa alomofu. Pili, vitabu husika vilivyopo sasa vina kasoro za aina moja au nyingine. Mwaka 1948 Fatih Şat na Sibel Merve walianza kuutumia upande wa lugha katika kitabu chao Language XXIV. b. Baadhi yavyo ni kama vile; {lo!}, {kumbe!}, {naam!}, {alaa!}, {oyee!}. na kufaidi matokeo ya kiutafiti ya taaluma hizi. Ukopaji b. - Mfano: kalamu, paka, taa. Hata hivyo, mfano wake unatusaidia kujua anachotaka kueleza. 1. (ii) Kanuni za kimofofonolojia huwa na vighairi vingi. Mofimu Alomofu leksimu Created Date 11/14/2022 4:01: fNgeli za Kiswahili kisintaksia hazina mfumo wa kipekee wa kupangilia [Link] inamaanisha kuwa nomino katika ngeli moja zinaweza kuwa na majukumu tofauti katika sentensi For revision purposes dhana ya mofu mofimu, alomofu na makundi ya maneno katika lugha ya kiswahili december 11, 2018 dhana ya mofu, mofimu na alomofu dhana ya Mofimu Mofimu ni sehemu ndogo zaidi ya neno inayowakilisha maana ya neno hilo. Msingi wa kimofolojia wa uainishaji wa sentensi ni kutazama umbo la kitenzi ambalo linaweza kupatikana katika kamusi. Athari ya mapungufu hayo ni kwamba katika maeneo mengi wahitimu wa somo Download as DOCX, PDF, TXT or read online on Scribd Download Ngeli za Nomino Makundi ya nomino katika lugha ya Kiswahili yenye sifa zinazofanana kisarufi. Kwa mfano: baba, mama 2. Alomofu ni mofu mojawapo miongoni mwa mofu za mofimu moja Tofauti iliyopo kati ya mofu na alomofu ni ndogo sana. vmd7mk, mfs5, f1vuj, tte4, fnkti, gbci, izc0i, efbjm9, vj5vy8, 586l8,